Stadsrekening 2017
PCPortal

Publieke gezondheid

Extra activiteiten gezondheidsondersteuning voor kwetsbare groepen
Er is uitvoering gegeven aan de Beweegagenda, waarmee in onder andere Lindenholt en Hatert beweegroutes (fitroute / kwiekroute) zijn gerealiseerd. Voor kwetsbare groepen met (een verhoogd risico op) gezondheidsachterstanden hebben we extra activiteiten gerealiseerd, zoals Beweeg je fit; een beweegprogramma voor kinderen met obesitas in Lindenholt, Hatert, Nijmegen-West en Dukenburg.  Daarnaast zijn we gestart met het project Voorzorg, waarin kwetsbare jonge moeders extra worden begeleid rond opvoeding en gezondheid en het project laaggeletterdheid en gezondheidsvaardigheden. Met een brede bijeenkomst van diverse partijen is een start gemaakt met de aanpak van gezondheidsbevorderingen bij migranten en zijn er gezondheidsactiviteiten en - voorlichting georganiseerd voor statushouders.

Welzijn

Vrijwilligersfonds succes in 2017
Het lopende vrijwilligersbeleid is dit jaar voortgezet. Er is veelvuldig gebruik gemaakt van het vrijwilligersfonds, een fonds om vrijwilligersinitiatieven te ondersteunen middels kleine budgetten. Verder is naar aanleiding van de maatschappelijke business case Maatjesprojecten een platform opgericht ter versterking van de inzet van vrijwillige maatjes,  met name maatjes bedoeld voor specifieke doelgroepen, en om de effecten van maatjesprojecten beter in kaart te brengen. Door de samenwerking tussen de verschillende deelnemers zijn in 2017 de koppelingen tussen een hulpvrager en een passend maatje sneller tot stand gebracht. De Vrijwilligerscentrale heeft zich dit jaar meer gericht op bemiddeling van bijzondere doelgroepen naar vrijwilligerswerk en werk: mensen met een psychiatrische, verslaving- en/of justitiële achtergrond.

Extra ondersteuning voor mantelzorgers gerealiseerd
De mogelijkheid tot aanvraag van het mantelzorgcompliment is in 2017 gecontinueerd en verhoogd naar een bedrag van € 200 per jaar. Ook hebben wij in 2017 uitvoering gegeven aan het “Initiatiefvoorstel Respijtzorg” door 3 pilots te starten: een specifiek bewustwordingsproject voor jonge mantelzorgers, concrete zorgondersteuning middels “de strippenkaart” en een maatjesproject voor en met oud-mantelzorgers.

Aanbod Ontmoeting en inloop in de wijk uitgebreid
In 2017 is in het Waterkwartier het concept “Goede dag” van start gegaan, waarmee een dagelijks gevarieerd activiteitenaanbod voor ouderen is gerealiseerd door samenwerkende instellingen. In 2017 telden de Hobbycentra tezamen ca 1.800 betalende cursisten, 65.000 bezoekers, 220 vrijwilligers. Ruim 500 mensen met een beperking vonden er een plek in het kader van de Wmo dagbesteding. Voor stadsdeel Oost is toegewerkt naar een grotere locatie, zodat er meer mensen gebruik van kunnen maken.
In 2017 hebben 12 migrantengroepen een subsidie ontvangen voor activiteiten als het organiseren van een open dag, ontmoetingsbijeenkomsten voor ouderen of voorlichting- en themabijeenkomsten over actuele onderwerpen. Ondersteuners van Tandem/Het Inter-lokaal hebben vooral nieuwe migrantengroepen begeleid bij het vormgeven van hun activiteiten. Daarnaast is er aandacht geweest voor de Stip als verbindende schakel in de wijk. In 2017 hebben de Stips tezamen circa 15.000 informatie- en adviesvragen beantwoord, met inzet van 150 vrijwilligers. Verder is in 2017 onderzocht onder welke voorwaarden Jimmy’s een jongerenstip kan worden. Hier wordt in 2018 verder gestalte aan gegeven.
Het RIBW en Ixta Noa hebben in 2017 gezamenlijk een verspreid aanbod van inloopvoorzieningen geboden voor mensen met GGZ problematiek. Ook hebben we de inloopvoorziening van het Leger des Heils in Nijmegen West ondersteund, evenals het Wijkatelier Lindenholt.  

Indicatievrij en voldoende ruim aanbod dagbesteding voor ouderen
Wij hebben vanaf 2017 de basisdagbesteding en gespecialiseerde dagbesteding voor ouderen samengevoegd tot één voorziening voor ouderen vanaf 65 jaar, waar ouderen zonder indicatiestelling terecht kunnen. Wij hebben met 13 zorgaanbieders subsidieafspraken voor 2017 gemaakt waarmee er tussen de 430 en 450 dagbestedingsplaatsen voor ouderen beschikbaar waren. De dagbesteding wordt op diverse locaties in de stad aangeboden. Daarnaast is er een ruim cultuurspecifiek aanbod voor mensen van niet-westerse komaf. Het aanbod was toereikend: in 2017 waren er geen wachtlijsten.

Vluchtelingen

Gericht maatwerk voor vluchtelingen gerealiseerd
In 2017 is in samenwerking met allerlei betrokken partners in de stad het actieplan ‘Status en dan..?’ integratie vergunninghouders 2016-2018 tot uitvoering gebracht. Met dit actieplan is beoogd een beleidsinvestering te realiseren om de inburgering van de hogere instroom vergunninghouders in goede banen te leiden.
Concreet is in 2017 hiervoor de pilot “trajectregie” gestart, waarbij ruim 200 statushouders na afloop van de eerste kennismaking in Nijmegen in traject zijn genomen onder leiding van Vluchtelingenwerk Oost Nederland (VWON), Het Inter-lokaal/Tandem en Bureau Wijland. Sinds het najaar 2017 zijn de Participatieverklaringstrajecten verplicht voor alle inburgeraars. De taakstelling 2017 voor het huisvesten van 230 statushouders hebben we ruim gehaald.

Noodopvang uitgeprocedeerden en bed, bad en brood gecontinueerd
Ook in 2017 hebben wij 25 plaatsen noodopvang beschikbaar gesteld voor asielzoekers die een binding met Nijmegen hebben en in procedure zitten en daarnaast een voorziening voor bed, bad en brood.

Zorg- en welzijnsinstellingen

Fusie welzijnsinstellingen leidt tot duidelijkheid voor professionals
De afgelopen jaren hebben we ingezet op samenhang en samenwerking tussen de grotere welzijnsinstellingen, met als resultaat dat de partijen in 2017 zijn gefuseerd tot twee instellingen: Sterker sociaal werk en Bindkracht 10. Voor de professionals in het sociaal wijkteam betekent dit duidelijkheid over hun rol en positie en eenduidige aansturing. Daarnaast zien we bij Bindkracht 10 kansen om het voorveld steviger neer te zetten als voorliggende voorziening voor (tweedelijns)zorg. In 2017 heeft de zogenoemde vierhoek, bestaande uit de opbouwwerker, coördinator Stip, teamleider Sociaal wijkteam en wijkmanager, hierbij een belangrijke ontwikkelfunctie toebedeeld gekregen. Middels de raamovereenkomst blijven wij sturen op samenwerking tussen beide instellingen en in het grotere netwerk met andere partners.

Cultuursensitief werken verankerd in afspraken met welzijns- en zorgaanbieders
In 2017 hebben we de sturing op diversiteit en cultuursensitief werken in Welzijn en Zorg met volle kracht voortgezet. Zo hebben we de inkoopvoorwaarden van Wmo-maatwerkvoorzieningen en Jeugdzorg op het onderdeel cultuursensitief werken nog verder aangescherpt en het criterium zwaar laten meewegen bij de beoordelingen tijdens de inkoopprocedure van de ambulante begeleiding en dagbesteding voor 2018. In het kader van scholing en kennisoverdracht op het gebied van cultuursensitief werken zijn we ook in 2017 het “netwerk cultuur sensitief werken” blijven ondersteunen.
In 2017 hebben de grote uitvoerende organisaties in welzijn en gezondheid (Sterker sociaal werk, Tandem/Het Inter-lokaal, GGD) hun diversiteitsbeleid verder aangescherpt en vormgegeven, onder meer op het gebied van deskundigheidsbevordering/cultuursensitief werken en het werven en inzetten van ervaringsdeskundigen en sleutelfiguren uit verschillende migrantengemeenschappen en vluchtelingengroepen.

Jeugd

Pilots Jongerenwerk Hatert en Dukenburg gericht op ondersteuning jongeren richting school, werk en ondersteuning
In  2017 zijn met uitvoerders als HIL & Tandem en Futsal Chabbab nieuwe afspraken gemaakt over de uitvoering van het jongerenwerk. De belangrijkste ontwikkeling is de start van de pilots procesregie in Hatert en Dukenburg in oktober 2017. Deze zullen voor de duur van een jaar operationeel zijn. In de pilots wordt de inzet van partners die verschillende vormen van jongerenwerk aanbieden doordacht met elkaar verbonden en integraal ingezet. Ook willen we op basis van deze pilots een afwegingskader jongerenwerk ontwikkelen voor de hele stad inrichten.
Tevens is in 2017 een zestal impulsprojecten voor jongeren gestart in Dukenburg met een looptijd van één jaar. Deze  projecten, gefinancierd uit middelen die voorheen bestemd waren voor JC Staddijk, worden door diverse partijen uitgevoerd. De doelgroep bestaat uit kwetsbare jongeren uit de wijk van 16 tot 23 jaar die niet via de reguliere kanalen van het jongerenwerk worden bereikt. De projecten zijn gericht op een terugkeer naar kwalificerend onderwijs, toeleiding naar de arbeidsmarkt en de aanpak van schuldenproblematiek.

Meer expertise jeugdhulp op vindplaatsen en bij de sociale wijkteams beschikbaar

In 2017 hebben we de innovatieprojecten “De School als vindplaats” en “Passende kinderopvang” gecontinueerd. Daarnaast zijn we gestart met het innovatieproject Specialistische of Praktijk Ondersteuner Jeugd GGZ voor de huisarts (SOH/POH).
Door de inzet van een Specialistische of Praktijk Ondersteuners J-GGZ bij huisartsen en ook jeugdartsen wordt minder vaak en indien nodig meer gericht verwezen naar de basis- en specialistische J-GGZ. In 2017 zijn we gestart in 4 huisartsenpraktijken in de wijken Dukenburg, Lindenholt, Centrum en Oud West.

In 2017 hebben we gestuurd op een betere selectie op de toegang tot specialistische zorg, expertisevergroting bij de sociale wijkteams en het opzetten van een stadsbreed team jeugd.  Dit team bestaat uit jeugdwerkers die expertise hebben op het gebied van  jeugd en veiligheid en complexe casuïstiek. Vanuit dit team worden de jeugdmaatschappelijk werkers in de SWT’s ondersteund. In 2017 zien we nog geen effecten van onze inspanningen op de instroom naar jeugdhulp. Integendeel, het aantal kinderen in zorg neemt toe. Dit is deels een effect van het eerder “vinden” van kinderen (de zogenoemde boeggolf).

Wachttijd sociaal wijkteam

Wachttijden burger bij sociale wijkteams in loop van 2017 genormaliseerd
In 2017 liepen de wachttijden in de sociale wijkteams op. Samen met Sterker sociaal werk hebben wij, met inzet van het gemeentelijke Leanteam, een grondige probleemanalyse uitgevoerd. Uit het onderzoek is gebleken dat de formatieve basis van de SWT's niet op orde is en dat door op een 10-tal punten slimmer en efficiënter te werken een efficiencywinst van 15-20% kan worden gerealiseerd.
Van mei tot en met augustus is een tijdelijk wachtlijstteam ingesteld, de formatie van de SWT’s  aangevuld op basis van het formatiemodel en er is binnen de organisatie van de SWT een stadsbreed team Jeugd opgezet dat complexe jeugdcasuïstiek oppakt. Van de beoogde efficiencyslag (doel 15-20%) is inmiddels 4-7% gerealiseerd.
Voorbeelden efficiencyslag:

- Het werkproces screening en aanmelding is opnieuw ontworpen.
- Het meest gebruikte formulier tussen sociale wijkteams en backoffice is sterk verbeterd.
- De registratie is verbeterd waardoor beter zicht is op de prestaties en een beter wachtlijstbeheer plaatsvindt.
- Teamleiders hebben inmiddels een hiërarchische positie waardoor zij meer sturingsmogelijkheden hebben.
- De beschikbare formatie is beter verdeeld over de 10 SWT’s
- De gemiddelde parttime factor is omhoog gebracht waardoor de verhouding directe-indirecte uren is verbeterd.

De huidige bezetting van de sociale wijkteams is gebaseerd op een gemiddeld aantal aanmeldingen van 688 per maand.  In de laatste maanden van 2017 bleek dit 25% hoger te liggen. Daarmee is de gemiddelde wachttijd weer opgelopen. Het totaal aantal aanmeldingen in 2016 was bijna 8.000, in 2017 bijna 10.000.

Cliënttevredenheid

Cliënten tevreden over zorg en ondersteuning

De bekendheid met Stips en sociale wijkteams onder de bevolking is dit jaar voor het eerst gemeten in de Stadspeiling. Ruim 55 tot 60% van de Nijmegenaren is nog volledig onbekend met beide. Ruim 20% heeft er wel van gehoord, iets minder dan 20% zegt redelijk of goed op de hoogte te zijn.  

In 2016 en 2017 zijn er onder de cliënten van Wmo en jeugdhulp cliëntervaringsonderzoeken gehouden. In het algemeen is er sprake van een positief beeld. Bij verreweg de meeste vragen geeft tweederde tot driekwart van de respondenten een antwoord waaruit tevredenheid blijkt. Dat geldt voor vragen over het proces, zoals de contacten met professionals (Sociaal Wijkteam, huisarts, school etc.), het keukentafelgesprek, de informatievoorziening en de mate waarin men serieus werd genomen. Het rapportcijfer voor het regelen van de ondersteuning was in 2017 6,9 bij de ondervraagde Wmo-cliënten, 6,8 bij de jeugdhulpcliënten van 15 en ouder en 7,4 bij de ouders van de cliënten tot en met 14 jaar.

De tevredenheid geldt ook voor de kwaliteit van de hulp. Wmo-cliënten gaven in 2017 een gemiddeld rapportcijfer van 7,5 voor de ondersteuning die men heeft gekregen. Het rapportcijfer  bij de jeugdhulp in 2017 is evenzo positief: 7,9 bij de ouders van de groep tot en met 14 jaar en 7,2 bij de jongeren van 15 jaar en ouder.

Cliënten tevreden over schoon en net huis

Cliënten blijken in 2017 vrijwel net zo tevreden over de huishoudelijke hulp als de afgelopen periode. De werkwijze ‘schoon en leefbaar huis’ is nu een jaar geïmplementeerd. Deze resultaten laten zien dat de beleidswijziging geen invloed heeft gehad op de kwaliteit en waardering van de huishoudelijke hulp in Nijmegen. In de afgelopen periode zijn er ruim 3.000 kantelgesprekken gevoerd. Hiervan hebben 50 klanten zich gemeld omdat ze niet tevreden waren over het gesprek of zijn door de zorgaanbieder bij ons gemeld met de melding dat de klant niet akkoord is gegaan.

Stijgende zorgkosten Jeugd en Wmo

Kinderen en volwassenen doen een groter beroep op specialistische begeleiding in de thuissituatie
In 2017 is de inzet van specialistische begeleiding bij zowel jeugd als volwassenen toegenomen ten opzichte van 2016. Uit onze analyse blijkt dat hieraan een aantal oorzaken ten grondslag liggen. Ten eerste is het aantal Wmo-voorzieningen toegenomen door veranderingen in de keten, o.a. strenge criteria voor toegang tot de Wet Langdurige Zorg (WLZ) , voorliggend aan de Wmo en kortere opnames GGZ vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw). Daarnaast zien wij dat door toename in het aantal aanmeldingen de wijkteams nog te weinig zijn toegekomen aan het zelf leveren van kortdurende ondersteuning of maatschappelijk werk en niet altijd goed zicht hebben op voorliggende voorzieningen of deze nog ontoereikend zijn voor specifieke doelgroepen, bijvoorbeeld anderstaligen. Verder bleek dat de zorg dichterbij is en het aanbod zelf ook een grotere vraag schept, mede door het grote aantal aanbieders.
Sommige aanbieders bieden alleen specialistische begeleiding aan, wat afschalen door het moeten wisselen van aanbieder bemoeilijkt. Middels de nieuwe contractering zorg 2018 en het interventieplan fase 2 nemen wij maatregelen naar aanleiding van deze analyse.

Jeugdbudget ontoereikend voor jeugdzorg met verblijf

We constateren een stijging in gebruik van zorgvormen J-LVB. In 2017 hebben we, samen met betrokken zorgaanbieders, SWT en GGD onderzocht een analyse uitgevoerd op deze sterke stijging. Om deze stijging om te buigen, denken we aan het vergroten van de expertise van verwijzers, nivellering van tarieven voor reguliere en specialistische begeleiding, aanscherping van onze eisen aan zorgaanbieders (maximering duur, afschaling), meer inzet van Passende Kinderopvang (PKO). Deze maatregelen worden in 2018 verder uitgewerkt.

Ook de instroom naar jeugdhulp met verblijf neemt toe. We zien hier nog geen effecten van meer selectie en vroeginterventie of van het sneller afronden van verblijf. We  spraken met aanbieders af dat zij met cliënten vanaf het moment van opname gerichter werken aan tijdige afronding van zorgtrajecten. Verkorten van  het verblijf is één van de prestatie indicatoren waarop wordt gemonitord. Daar verwachten we in 2018 de eerste rapportages over te kunnen doen.


Daarnaast maken we ambulante gezinsbehandeling voor jeugdigen met ernstige en meervoudige problemen beter beschikbaar. Deze behandelingen zijn  een alternatief is voor verblijf en maken een snellere terugkeer naar de thuissituatie mogelijk. In de praktijk wordt er nog weinig van deze mogelijkheden gebruik gemaakt. De kennis over deze behandelingen moet nog verbeteren. Ook pleegzorg als alternatief voor jeugdhulp met verblijf wordt onvoldoende ingezet. Er is gericht actie ondernomen om meer pleegouders te werven.  
In het casusoverleg jeugdhulp met verblijf beoordelen aanbieders gezamenlijk welke zorg het best bij de vraag past. Dit heeft tot gevolg dat er vaker wordt gekozen voor alternatieven voor verblijf  in  een instelling. Dit werkt dus kostenbesparend.

Eigen bijdragebeleid

Gemeenten kunnen op bepaalde punten afwijken van de landelijke rekensystematiek. Nijmegen heeft ervoor gekozen om de inkomensgrens voor de lage eigen bijdrage op te trekken tot de het inkomen dat hoort bij de zorgtoeslaggrens, zodat de lage eigen bijdrage voor een grotere groep geldt. Daarnaast hebben we de eigen bijdrage voor begeleiding en dagbesteding gemaximeerd op € 20 euro per uur of dagdeel, terwijl veel andere gemeenten de volledige kostprijs als maximum aanhouden. Tot slot geldt voor arbeidsmatige dagbesteding geen eigen bijdrage en is er de mogelijkheid om via de regieteams zorgmijders vrij te stellen van de eigen bijdrage. Per saldo hebben wij geen signalen ontvangen dat in de Wmo sprake is van zorgmijding als gevolg van een (te) hoge eigen bijdrage.

Collectieve aanvullende ziektekostenverzekering

In Nijmegen bieden wij inwoners met een lager inkomen een Collectieve Aanvullende Ziektekostenverzekering (CAZ). Vanaf 2015 hebben we enkele aanpassingen rondom de CAZ doorgevoerd: de pakketten zijn uitgebreid, de gemeentelijke premiebijdragen zijn verhoogd en de inkomensgrens is verhoogd van 110% naar 130%. Door de uitbreiding van de pakketten kan men zich bijvoorbeeld ook laten verzekeren voor de eigen bijdragen Wmo van het CAK en het eigen risico. Op deze manier komen we, ondanks de afschaffing van enkele landelijke regelingen (WTCG en CER), een groot aantal mensen financieel tegemoet in de hoge zorgkosten. Het aantal deelnemers van de CAZ is sinds de uitbreiding in 2015 gestegen van 6.400 naar ruim 11.000 deelnemers in 2017. Dit brengt voor de gemeente hogere kosten met zich mee.

Beschermd wonen

Aanpak onrechtmatigheid en fraude bij PGB Beschermd Wonen
In 2017 hebben wij gericht onderzoek gedaan naar signalen over kwaliteit en fraude bij zorgaanbieders. Bij één zorgaanbieder heeft dit geleid tot een formele aangifte bij de politie en beëindiging van de inzet van PGB bij deze aanbieder voor Beschermd Wonen. We hebben ervoor gezorgd dat continuïteit van zorg kon worden gegarandeerd voor de betrokken cliënten.

Beschermd Wonen: aan de slag om mensen met psychiatrische problematiek zoveel mogelijk zelfstandig te kunnen laten leven
In 2017 hebben we het regionale meerjarig beleidsplan Opvang en Beschermd Wonen "Samen Dichtbij!" vastgesteld. Een beleidsplan waarin wij de ambitie formuleren om te komen tot een meer wijkgerichte ggz om ook mensen met een (ernstige) psychiatrische aandoening zo lang mogelijk (begeleid)zelfstandig thuis te laten wonen. Als onderdeel van dit plan zijn wij met aanbieders Beschermd Wonen in gesprek over de afbouw van het aantal intramurale plekken richting 2020 en opbouw van de ambulante dienstverlening. ‘Wonen met Perspectief’ op Doddendaal is daar een goed voorbeeld van. Trots zijn wij op het feit dat onze landelijke lobby voor de overheveling van de Wlz-cliënten naar de Wmo is geslaagd. Voor de 42 cliënten die zijn overgekomen hebben wij (grotendeels) compensatie mogen ontvangen. De wachtlijst voor Beschermd Wonen is voor het eerst echt goed in beeld gekomen door het oprichten van een ketenoverleg beschermd wonen. De wachtlijst blijkt ook redelijk stabiel zo'n 60 - 70 personen en de mensen die erop staan, staan hier ook vaak op met een specifieke reden. Dit neemt niet weg dat wij juist ook in het kader van de ambulantisering en het voorkomen van instroom verder zullen streven naar het verkorten van de wachtlijst.

Veilig Thuis verbeterd: van verscherpt toezicht naar basistoezicht Inspecties

Veilig Thuis Gelderland Zuid kende een moeizame start in de regio Gelderland Zuid. Het verscherpt toezicht is in april 2017 opgeheven. Daarnaast heeft op 4 juli stap 2 van de inspectietoetsing plaatsgevonden. Het resultaat van de toetsing is positief (“Voldoende”). Met de bestuurlijke samenwerkingsafspraken is een goede basis gelegd voor de verdere samenwerking tussen Veilig Thuis en de sociale wijkteams.

In 2017 is gestart met de uitvoering van het regionale uitvoeringsprogramma en de lokale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het vergroten van de deskundigheid van het sociaal wijkteam op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling en het versterken van de kwaliteit van Veilig Thuis, het starten met een zorgcoördinator mensenhandel en een business case aanpak vechtscheidingen. Daarnaast zijn er activiteiten ondernomen in het kader van preventie en signalering van ouderenmishandeling en in het bijzonder daarbinnen ook betreffende het thema ouderenmishandeling. In Nijmegen is daarnaast o.a. gestart met een pilot voorzorg als preventief instrument binnen de jeugdgezondheidszorg en is er een convenant gesloten met afspraken over de aanpak kindermishandeling tussen het onderwijs, zorgaanbieders en de gemeente.