Stadsrekening 2017
PCPortal

Meer banen en bedrijfsvestigingen

De economie heeft zich in 2017 positief ontwikkeld. De werkgelegenheid in de regio Arnhem - Nijmegen is in 2017 toegenomen met 1,6%. De groei aan banen is vooral te danken aan de industrie en de bouw. De bouwsector groeide met 4,2% en in Gelderland kwamen in 2017 in deze sector zo'n 2.300 banen bij. Positief is ook dat in de zorg, na een forse daling van de werkgelegenheid in de periode tussen 2012 en 2015, het aantal banen weer toeneemt. We zien dit ook terug in de groei in bedrijvigheid. Het aantal bedrijven en instellingen in Nijmegen is met 393 vestigingen toegenomen van 14.225 in 2016 naar 14.618 vestigingen in 2017. Tot slot zijn de cijfers in de detailhandel opvallend. Ook hier kwamen zo'n 2.300 banen bij, vooral doordat supermarkten en webwinkels groeien.

Ontwikkelingen clusters en Economische Innovatie Agenda

Health en Hightech zijn belangrijke clusters voor de economie en arbeidsmarkt van Nijmegen en de regio. In de afgelopen jaren zijn zowel de Novio Tech Campus als deze clusters flink gegroeid. Die groei is niet vanzelfsprekend. We hebben Buck Consultants International (BCI) gevraagd om te kijken wat nodig is voor een goede toekomst voor deze sectoren en de Novio Tech Campus. Volgens BCI  vraagt dit om een integrale aanpak en meerjarige inzet van alle betrokken partners. Wij willen de versnelling van de clusters Health en Hightech in de komende jaren centraal stellen in onze economische agenda. Dat is een gezamenlijke opgave met partners: o.a. andere overheden, kennisinstellingen, bedrijven. In 2017 is daarvoor een plan van aanpak opgesteld. We sluiten met het plan van aanpak aan bij Economische Innovatie Agenda 2020 en de Investeringsagenda Stedelijk Netwerk Arnhem-Nijmegen.

Met de uitvoering van de Economische Innovatie Agenda stimuleerden we in 2017 de ontwikkeling van innovatieve bedrijvigheid, met als één van de grote successen de vestiging van Smart Factory EPR; het eerste productiebedrijf dat een geheel nieuw bedrijfspand heeft laten bouwen op Novio Tech Campus in Nijmegen. Ook is ons internationale vestigingsklimaat verbeterd met de opening van de nieuwbouw van de Rivers International School. Daarnaast is de bedrijvigheid versterkt. Startup Nijmegen aan het Stationsplein is een succesvolle incubator voor startende ondernemers in zakelijke dienstverlening. Zo’n 60 ondernemers hebben hier onderdak en worden in hun ondernemerschap geaccelereerd door 23 partners van Startup Nijmegen. Briskr - het samenwerkingsverband van overheden, kennisinstellingen en uitvoeringsorganisaties – is sinds 2017 aan de slag en faciliteert Life Sciences/Health en Hightech bedrijven om te groeien en te bloeien. Met partners is een acquisitieaanpak ontwikkeld voor het aantrekken van bedrijven in de semi-conductorsector, die inmiddels in uitvoering is. Met deze gedegen aanpak hebben we in 2017 een concreet resultaat bereikt gericht op het verder versterken van de clusters Health en Hightech.

Uitstroom naar werk is hoog door economische ontwikkeling en uitvoering masterplan

In 2017 hebben we de uitvoering van de Participatiewet voortgezet. Ons belangrijkste doel daarbij is het terugdringen van het aantal mensen met een bijstandsuitkering. Door de aanhoudende economische groei hebben we veel mensen vanuit een uitkering naar werk kunnen bemiddelen. Daardoor daalt sinds juni 2017 het totaal aantal uitkeringen. 868 uitkeringen konden in 2017 worden beëindigd, doordat mensen een baan hadden gevonden. Ook zijn er veel uitkeringsgerechtigden parttime gaan werken, waardoor de uitkeringslasten omlaag gaan.

Er is nog een aantal andere successen te benoemen: de inzet van loonkostensubsidies, het instrument dat bij uitstek bedoeld is voor de ‘nieuwe’ doelgroep (die voor 2015 onder andere op Wajong en Wsw zou zijn aangewezen), stijgt. WerkBedrijf heeft 91 Nijmegenaren met een wettelijke loonkostensubsidie (indicatie banenafspraak) naar betaald werk geleid. Ook de realisatie van de Banenafspraak ligt op koers. 237 Nijmegenaren zijn in 2017 actief geweest op een plek in de arbeidsmatige dagbesteding (regionaal 398). De omzet (per medewerker) binnen het SW-bedrijf is gestegen conform begroting. De werkwijze binnen WerkBedrijf is verder ontwikkeld, waardoor er meer persoonlijk contact tussen kandidaat, WerkBedrijf en werkgever is.

De arbeidsmarkt is in het algemeen gunstig voor werkzoekenden. Zeker in de sectoren Bouw, Techniek, ICT en Zorg hebben bedrijven veel vacatures. Er blijft echter sprake van een ‘mismatch’: er zijn wel veel vacatures, maar lang niet alle uitkeringsgerechtigden kunnen voldoen aan de eisen die gesteld worden voor die vacatures. Soms is bijscholing mogelijk, maar ook dit is niet voor iedereen haalbaar. Veel mensen binnen onze doelgroep zijn laagopgeleid, spreken geen Nederlands, kunnen niet goed lezen en schrijven, of hebben gezondheidsproblemen of andere beperkingen. Helaas is daardoor de gunstige economische ontwikkeling niet per definitie de oplossing voor het grote aantal bijstandsuitkeringen.

Werkgevers zijn het vertrekpunt van de benadering van WerkBedrijf, omdat daar het werk en de baankansen voor mensen uit onze doelgroep te vinden zijn. WerkBedrijf brengt kandidaten bij werkgevers actief onder de aandacht door ontmoeting en persoonlijk contact te organiseren. In 2017 werkte WerkBedrijf met ruim 1.700 bedrijven actief samen. Dit is ongeveer een kwart van de bedrijven in de regio.

We hebben in 2017 het ‘Masterplan terugdringen bijstandstekort’ vastgesteld. De maatregelen in dit plan leveren een concrete bijdrage aan de uitstroom naar werk, naast meer op de lange termijn gerichte doelen, zoals activering van langdurig uitkeringsgerechtigden, betere aansluiting van onderwijs op werk, en versterking van de economische structuur door accountmanagement en acquisitie. Ook wordt in het kader van dit Masterplan extra aandacht besteed aan specifieke doelgroepen, zoals statushouders, mensen met ernstige psychische aandoeningen en ouderen.

Ten aanzien van kandidaten uit (de regio) Nijmegen, hebben we in 2017 de volgende concrete resultaten bereikt:

  • Er zijn 868 mensen uit Nijmegen uitgestroomd uit de uitkering naar werk. Dit is hoger dan onze doelstelling om 750 mensen naar werk te laten uitstromen. Het aantal plaatsingen op werk (waarbij niet altijd sprake is van uitstroom uit de uitkering) is nog wat groter: 1.468 Nijmegenaren zijn naar betaald werk bemiddeld (inclusief nuggers en voorkomen instroom jongeren). Dit gaat onder andere om mensen die parttime gaan werken of mensen die werken met een loonkostensubsidie.
  • We hebben 901 mensen naar een passend leerwerktraject begeleid (1394 regionaal). Naast de wettelijke loonkostensubsidie, kennen we in onze regio ook een tijdelijke loonkostensubsidie. Deze regeling is bedoeld voor mensen die wel het minimumloon kunnen verdienen (daarom behoren ze niet tot de doelgroep van de wettelijke loonkostensubsidie), maar waarvoor een loonkostensubsidie nodig is om werk bij een reguliere werkgever mogelijk te maken, en zodoende de mensen te laten uitstromen uit de uitkering. We hebben 129 Nijmeegse kandidaten met tijdelijke loonkostensubsidie kunnen laten uitstromen.
  • In 2017 zijn 52 personen  vanuit een uitkering gestart met een eigen bedrijf met behulp van de Bbz regeling. Dezelfde regeling heeft 31 gevestigde ondernemers, die in financiële problemen dreigden te komen, in staat gesteld om door te gaan met hun bedrijf.

Ten aanzien van de SW geldt dat we ons in 2017 hebben ingezet om zoveel mogelijk SW-ers te plaatsen op reguliere werkplekken en om het ziekteverzuim terug te dringen.

Het gaat goed met de werklocaties

Het gaat goed met het vestigingsklimaat in onze stad. Uit de monitor Vestigingsklimaat blijkt dat ondernemers en instellingen positief zijn over het vestigingsklimaat in Nijmegen: We zien de aantrekkende economie ook terug in de stad: er wordt weer veel gebouwd en geïnvesteerd, nieuwe bedrijven vestigen zich en ( ook bestaande bedrijven durven weer te investeren en breiden uit. In 2017 verkochten we 2,7 ha bedrijventerrein. Er zit weer beweging in de kantorenmarkt, dit blijkt o.a. uit de afnemende leegstandscijfers. Het beschikbare kantorenaanbod bedraagt aan begin van 2018 in totaal 66.550 m2. Dit betekent een daling van maar liefst 12% ten aanzien van dezelfde periode vorig jaar. Vooral in het centrum zien we gunstige ontwikkelingen. Het aanbod van beschikbare kantoorruimte in het centrum daalde naar slechts 2.150 m2. Een daling van 89% ten aanzien van de piek in 2015. (bron: Dynamis, Sprekende Cijfers Kantorenmarkt 2018).

Een belangrijk resultaat in 2017 is de vaststelling van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW), dat is opgesteld in samenwerking tussen 19 gemeenten in de regio Arnhem – Nijmegen.. Het RPW bevat de keuzes die de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen maken voor het in balans brengen van vraag en aanbod naar werklocatiesHet college van Gedeputeerde Staten van de Provincie Gelderland heeft het RPW in februari 2018 vastgesteld. Vanaf nu geldt het als regionaal toetsingskader voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen van bedrijventerreinen, kantoren en perifere detailhandel.. Voor de Nijmeegse werklocaties pakken de regionale programmeringsafspraken gunstig uit: geen enkele Nijmeegse planologisch harde werklocatie is op “voorzienbaar” gezet. Voor een tweetal nieuwe ontwikkelingen is definitief duidelijkheid gekomen: zo wordt  er 20.000 m2 bvo marktruimte in Ressen voor een solitaire bouw- en tuinmarkt mogelijk gemaakt en is de kantorenlocatie bij station Lent voor maximaal 5.000 m2 BVO gehonoreerd.

In 2017 is ook een procesregisseur Circulaire Economie aangesteld. Deze procesregisseur zorgt voor verbinding in de regio en focust zich op de thema's maakindustrie, zorg, bouw en afval & energie. In 2017 zijn verschillende initiatieven en icoonprojecten aangejaagd en opgestart in samenwerking met regionale bedrijven.

Toenemend belang logistiek en havens

Logistiek is speerpunt van beleid geworden. We werken samen met het Logistiek expertisecentrum (LEC) regio Nijmegen en zijn partner in Logistics Valley. Met een jaarlijkse bijdrage van €75.000,- van de provincie en cofinanciering van de gemeente is samenwerking in de triple helix van ondernemers, onderwijs en overheid op logistiek vlak tot 2020 geregeld. Met deze middelen kunnen logistieke activiteiten worden opgezet en ontwikkeld die leiden tot optimalisering en versterking van de logistiek in meest brede zin in deze regio. Het doel is en blijft het versterken van de regionale concurrentiekracht, het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid en stimulering van de werkgelegenheid.

Ook is er in 2017 stevig samengewerkt met ENGIE, eigenaar van de te ontmantelen Centrale Gelderland. over de mogelijk toekomstige logistieke invulling van het ENGIE-terrein. Duurzame herontwikkeling met aandacht voor energie, innovatie en werkgelegenheid zijn hierbij de belangrijkste aandachtspunten. In december 2017 is hiervoor een intentieovereenkomst voor duurzame herontwikkeling ENGIE-terrein Nijmegen aangegaan.

De Noord- en Oostkanaalhavens zijn een grote multifunctionele binnenhaven. Ook in 2017 zetten we in op het stimuleren van watergebonden bedrijvigheid in de havens. Dit is één van de leidende thema’s in de op te stellen gebiedsvisie voor TPN-West. In 2017 heeft het college besloten  om een onderzoek te starten om de havens beter op de kaart te zetten. We willen de havens beter zichtbaar maken, binnen en buiten de gemeente.

Kansen verzilveren door regionale samenwerking

In 2016 heeft de gemeente Nijmegen, in samenwerking met de gemeente Arnhem en de provincie Gelderland, een bestuursakkoord gesloten waarin voor de komende 10 jaar afspraken zijn gemaakt over regionale investeringen om de ruimtelijk-economische ontwikkeling te versterken. Er zijn gezamenlijke ambities en goed gekozen programmalijnen geformuleerd, gericht op onze sterke punten: economische ontwikkeling en innovatie op de terreinen Health en Energy en de betreffende kennislocaties ('hotspots'), de bruisende binnensteden van Arnhem en Nijmegen en slimme duurzaamheid. In 2017 heeft dit geleid tot een totaal bijna € 60 miljoen aan realiseerde investeringen in de provincie Gelderland, waarvan bijna € 39 miljoen komt van regionale overheden. Een deel van deze investeringen heeft rechtstreeks betrekking op Nijmeegse projecten die directe te relateren zijn aan economie en werk. Voorbeelden zijn de start van Briskr en de transformatie van verschillende straten gericht op het realiseren van een aantrekkelijke economische binnenstad (Bloemerstraat, Hertogstraat). Voor 2018 is voor € 23 miljoen aan nieuwe investeringen voorbereid.

Naast deze projecten zijn er ook veel initiatieven en ontwikkelingen die niet in de investeringsagenda terugkomen, maar die wel bijdragen aan dezelfde doelen en ambities. Zowel op het gebied van energietransitie, de hotspots energy, high tech en health als in de binnensteden zijn in 2017 verschillende investeringen gedaan.

The Economic Board is een belangrijke stakeholder in deze ontwikkelingen. In het derde jaar dat zij bestaat, werkt The Economic Board verder aan haar missie: "In 2025 is de regio Arnhem - Nijmegen, met Wageningen the place to be voor Food, Health, Energy en de cross-overs daartussen". Dit gebeurt door projecten aan te jagen, goede initiatieven op de drie thema’s aan elkaar te verbinden en de regionale sterktes uit te dragen.

De gemeente Nijmegen neemt tenslotte deel in de Stichting RvN@. Nijmegen draagt via dit platform bij het ondersteunen van projecten die bijdragen aan de sociaal-economische ontwikkeling van de regio. In RvN@ slaan zes partijen de handen ineen om samen het regionale kenniscentrum te worden voor werkzoekenden, werknemers en ondernemers. In 2017 zijn ruim 35 projecten in uitvoering, bijvoorbeeld matchmaking-sessies, meet-ups, aanjaagbijeenkomsten maar ook acceleratorprogramma's.

Stevige groei toerisme

Nijmegen wordt een steeds aantrekkelijkere bestemming voor zowel binnenlandse en buitenlandse toeristen. Uit cijfers blijkt dat toerisme met 6,6% een belangrijk aandeel heeft in de regionale werkgelegenheid. Als gemeente zetten we daarom in op verdere versteviging van de toeristische sector. In 2017 zijn brachten we in beeld welke toeristische kansen we in het kader van Nijmegen Green Capital 2018 kunnen benutten. Ook werken we samen met onder andere het RBT-KAN aan de realisatie in 2018 van een webbased-portal ter promotie van de stad Nijmegen.

De cruisevaart vormt een belangrijke economische pijler voor Nijmegen. Na een dip in de periode 2011-2014 stijgt het aantal cruiseschepen dat Nijmegen aandoet behoorlijk. In 2017 meerden 603 cruiseschepen aan met in totaal 67.411 passagiers. Het trendrapport ‘Toerisme, recreatie en vrije tijd 2016 ’ geeft aan dat buitenlandse toeristen gemiddeld € 48, - per persoon per dag uitgeven. Per saldo levert de cruisevaart hiermee ca. € 3 miljoen op voor de Nijmeegse binnenstad.

Het gaat ook goed met de Nijmeegse hotelmarkt. Nijmegen telt op dit moment 23 hotels, die beschikken over 1.250 hotelbedden en zo’n 650 kamers. De afgelopen 10 jaar is het aantal hotelbedden toegenomen met 450 bedden en 250 hotelkamers. Het aanbod kenmerkt zich door diversiteit en kleinschaligheid. Steeds meer mensen overnachten in Nijmegen. De verblijfsmarkt is een groeimarkt. De afgelopen 10 jaar is het aantal overnachtingen gegroeid met 32%. Jaarlijks vinden er momenteel  200.000 overnachtingen plaats.  Het betreft nagenoeg een gelijke verdeling tussen zakelijk en toeristisch bezoek. Hiermee voldoen we aan de doelstelling om te komen tot meer en langer bezoek aan het Rijk van Nijmegen.

In 2017 heeft een effectmeting Goffertconcerten plaatsgevonden. De twee Goffertconcerten in 2017 (Robbie Williams en Guns 'n Roses) - ieder goed voor zo'n 65.000 bezoekers - trokken beide zo'n 30.000 mensen naar de Nijmeegse binnenstad. Deze concerten gingen gepaard met gezamenlijk ca. € 2,3 mln. aan bestedingen buiten het festivalterrein. De Goffertconcerten hebben vormen hiermee een belangrijke economische spin-off naar met name de Nijmeegse binnenstad.